Төменгі аяқ-қолдардың веналарының УДЗГ: зерттеу протоколы және қорытынды құрылымы

Зерттеуге көрсетілімдер және техника

Типтік көрсетілімдер — варикоз, балтырдағы ауырлық, кешке қарай ісіну. 7–12 МГц сызықтық датчикті қолданады. Зерттеуді тік қалыпта жүргізеді. Провокациялық маневрлар: сафено-феморальды қосылыс (СФС) үшін Вальсальва сынағы және магистральдар, ағындар және перфоранттар үшін дистальды компрессиямен босату.

Рефлюксті дұрыс қалай провокациялау керек

Созылмалы венозды жеткіліксіздік кезінде дуплекстің басты міндеті — рефлюксті көру ғана емес, оны дұрыс провокациялау, ретроградты ағынның ұзақтығын өлшеу, көзін анықтау және оны CEAP тілінде сипаттау. Провокациясыз жеткіліксіз клапанды өткізіп алу мүмкін.

Рефлюксті венозды платформада (сау аяққа тірек) тұрып немесе аяқтары салбырап отырған күйде бағалайды; жатып бағалау қолайсыз. Бақылау көлемін клапаннан 1–2 см дистальды орналастырады, бұрышы <60°, төменгі сүзгі.

Провокациялық маневрлар

Вальсальва сынағын барлық пациенттерге орындайды: терең дем алу және 2–3 с (~40 мм рт.ст.) күшену; ретроградты ағынның ұзақтығын күшенудің басталуынан оның тоқтауына дейін тіркейді. Әлсіз Вальсальва немесе датчикпен шамадан тыс қысым рефлюксті төмендетуге әкеледі.

Дистальды аугментация: алтын стандарт — жылдам аугментация жүйесі (сегменттен дистальды манжета, 80–120 мм рт.ст., дефляция ~300 мс), қысымды стандарттайды және кері ағынды ≥30 см/с береді. Манжета болмаған жағдайда Парана маневрін (дене тербелісі/дорсифлексия) қолданады.

Жалған теріс нәтижеге әкелетін қателіктер

Рефлюксті төмендетуге әкелетіндер: тым әлсіз немесе қысқа күшену (клапан жүктелмейді), жатып орындау (гидростатикалық бағана жоқ), датчикпен шамадан тыс қысым (механикалық түрде саңылауды жабады), жазбаны кеш бастау. Әлсіз маневр кезінде — отырып/тұрып қайталайды, тиісті күшенуге қол жеткізеді. Қарсы көрсетілімдер болған жағдайда (айқын ИБС, жақында іш қуысына жасалған операциялар, жарықтар) балама маневрларды қолданады.

Сипаттамалық бөлімнің мысалы

Сол жақ БПВ сафенді компартментте: диаметрі 6,9 мм (жамбас ортаңғы бөлігі), 10,2 мм (тізе деңгейі) — магистральдың кеңеюі; рефлюкс 1,1 с (тұрып, дистальды күшейту). СФС: Вальсальва сынағы — рефлюкс 0,7 с (терминалды клапанның жеткіліксіздігі). Алдыңғы теріасты вена (ASV): диаметрі 3,0 мм, сафенаның өз «көзі», рефлюкс жоқ (сау магистраль).

Қорытынды құрылымы

Қорытындыны рефлюкстің көзі және осьтік ұзақтығы, ретроградты ағынның ұзақтығы, терең жүйенің және перфоранттардың жағдайы бойынша CEAP классификациясымен құрастырады.

Мысал: «Үлкен теріасты венаның сафено-феморальды қосылыстан тізе деңгейіне дейінгі осьтік бастапқы рефлюксі (t = 1,1 с) СФС терминалды клапанының жеткіліксіздігімен (Вальсальва 0,7 с) және магистральдың кеңеюімен; балтырдың ортаңғы бөлігіндегі жеткіліксіз перфорант (4,1 мм, рефлюкс 0,8 с), медиалды балтырдың варикозын қоректендіреді. Терең жүйе жеткілікті. Алдыңғы теріасты вена интактты. CEAP: C3, s; Ep; As (БПВ жамбас), Ap; Pr.»

Қорытындыдағы ұсыныстар

Ұсыныстар мысалы: БПВ термоабляциясы туралы шешім қабылдау үшін флеболог кеңесі (теріге <5 мм учаскелерді ескере отырып) және перфорантқа қатысты тактика; компрессиялық терапия. Варикозды заманауи емдеу — магистральды аз инвазивті облитерация: термиялық (эндовенозды лазерлік немесе радиожиіліктік абляция), желімдік (цианоакрилат, VenaSeal) және химиялық (көбік склеротерапия).

Жедел және созылмалы процесті ажырату

Society of Radiologists in Ultrasound (SRU) консенсус конференциясында (Needleman L. және авторлар, Circulation, 2018) УДЗ қорытындыларында өзгерістерді үш санаттың біріне жатқызуды ұсынды: жедел венозды тромбоз (жаңа процесс), созылмалы посттромботикалық өзгерістер (реканализация, синехиялар, қабырға қалыңдауы, коллатералдар) және анықталмаған (equivocal), сурет жедел немесе созылмалыға сенімді түрде жатқызуға мүмкіндік бермегенде.