Иық буынының УДЗ протоколы: стандартты позициялар және зерттеу техникасы (қадамдық)
Jacobson (Fundamentals of Musculoskeletal Ultrasound, 4th ed., 2026) бойынша протоколды сақтау толық және мұқият бағалауды қамтамасыз етеді. Басқа перифериялық буындардан айырмашылығы, иық үшін мақсатты аймақтық тәсіл ұсынылмайды, себебі ауырсыну жиі диффузды немесе шағылысқан болады. Әрбір зерттеу протоколдың бастапқы чек-тізіміне кірмеген патологияны анықтау үшін кез келген нүктелік ауырсыну немесе ошақтық симптомдар аймағын мақсатты бағалаумен аяқталуы керек.
Позиция 1: иықтың екі басты бұлшықетінің ұзын басының сіңірі
Науқас әдетте алақанын жоғары қаратып, қолын жамбасына қояды. Бұл жағдай бицепитальды ойықты алға қарай айналдырады — бұл маңызды сүйек бағдар (Jacobson, 2026).
Стандартты құрылымдар және позициялау (Griffith, 2025)
Diagnostic Ultrasound: Musculoskeletal (Griffith, 2025) бойынша толық стандартизирленген зерттеу барлық науқастарда орындалады және келесі құрылымдарды қамтиды:
| Құрылым | Позиция / техника |
|---|---|
| Үстіңгі бұлшықет (supraspinatus) | Красс позициясы және модификацияланған Красс позициясы |
| Асты және кіші дөңгелек бұлшықеттер | Қолды қарама-қарсы иыққа немесе қарама-қарсы жамбасқа супинацияланған күйде қою |
| Бицепс сіңірі | Қол дене бойымен, шынтақ бүгілген; зерттеуші білекті ұстап, бицепитальды ойықты шығару үшін қолды жұқа айналдырады |
| Асты бұлшықет (subscapularis) | Төменнен жоғары бағытталған; осы жазықтық бойымен ұзын және қысқа осьте сканерлеу |
| Иық буынының қалталары | Артқы қалта үшін бүйірлік позиция (lateral decubitus); алдыңғы қалта үшін қолды сыртқа айналдырып, арқада жату |
Импинджменттің динамикалық бағасы
Субакромиалды импинджментті бағалау үшін науқастың ауырсынуын қайта шығару мақсатында динамикалық сканерлеу орындалады (Griffith, 2025). Датчик акромионның бүйір жиегінде немесе коракоакромиалды байламның үстінде ұзын осьте орнатылады. Пронацияланған қолды иықтан алға шамамен 45° бұрышпен көтеріп, симптомдар мен импинджмент дәрежесін бағалайды.
Артқы буын қалтасын бағалау
Ұзын жазықтықта иық буынының артқы бөлігін, буын ойысын (гленоид), ерінді және асты бұлшықетінің бұлшықет-сіңірлік ауысуынан тереңірек жатқан иық сүйегінің басын анықтайды. Сканерлеу кезінде қолды аздап пассивті айналдыру иық буынын анықтауды жеңілдетеді (Griffith, 2025).
Ескерту: сіңірлердің қалыңдығы мен экссудат көлемінің нақты сандық нормалары дереккөз фрагменттерінде келтірілмеген [нақтылау қажет].
Жиі қойылатын сұрақтар
Иық УДЗ кезінде ауырсыну аймағын мақсатты қараумен шектелуге бола ма?
Жоқ. Иық үшін мақсатты аймақтық тәсіл ұсынылмайды, себебі ауырсыну жиі диффузды немесе шағылысқан болады. Толық стандартизирленген протокол орындалады, кейін ауырсыну аймақтарын мақсатты бағалау жүргізіледі (Jacobson, 2026).
Бицепитальды ойықты қалай дұрыс шығару керек?
Науқас алақанын жоғары қаратып, қолын жамбасына қояды — бұл бицепитальды ойықты алға қарай айналдырады. Балама: қол дене бойымен, шынтақ бүгілген, зерттеуші білекті ұстап, ойықты шығару үшін қолды жұқа айналдырады (Jacobson, Griffith).
Артқы буын қалтасын қандай позицияда бағалау керек?
Бүйірлік позицияда (lateral decubitus). Ұзын жазықтықта буынның артқы бөлігін, гленоидты, ерінді және асты бұлшықетінің бұлшықет-сіңірлік ауысуынан тереңірек жатқан иық сүйегінің басын шығарады (Griffith, 2025).
Субакромиалды импинджменттің динамикалық бағасын қалай жүргізу керек?
Датчик акромионның бүйір жиегінде немесе коракоакромиалды байламның үстінде ұзын осьте; пронацияланған қолды шамамен 45° бұрышпен алға көтеріп, симптомдар мен импинджмент дәрежесін бағалайды. Мақсат — науқастың ауырсынуын қайта шығару (Griffith, 2025).
Асты және кіші дөңгелек бұлшықеттерді бағалау үшін қалай позициялау керек?
Науқастың қолын қарама-қарсы иыққа немесе қарама-қарсы жамбасқа супинацияланған күйде қояды (Griffith, 2025).