Үлкен вертел синдромы: глютеаль бұлшықеттерінің тендинопатиясы vs вертел бурситі УДЗ-де
Клиникалық контекст
Үлкен вертел синдромы (greater trochanteric pain syndrome) глютеаль бұлшықеттерінің сіңірлерінің патологиясын және вертел аймағындағы бурситтерді біріктіреді. Дифференциалды диагностика негізіндегі сұрақ әдебиетте тікелей қойылған: «bursitis or tendinopathy?» (Ruta S, Quiroz C, Marin J, et al. Ultrasound evaluation of the greater trochanter pain syndrome). УДЗ бастапқы бағалау әдісі ретінде қолданылады, МРТ, хирургиялық және гистологиялық деректермен корреляцияланады (Kong A, Vander Vliet A, Zadow S; Fearon AM, et al.).
Глютеаль бұлшықеттерінің тендинопатиясы
Орта және кіші глютеаль бұлшықеттерінің сіңірлері үлкен вертелге бекітіледі. Жалпы УДЗ-критерийлеріне сәйкес тендинопатияның (Медтрейннің тексерілген базасынан тыс) сипаттамалары:
- Сіңірдің қалыңдауы;
- Гипоэхогенділік — диффузды немесе ошақты;
- Фибриллярлық суреттің жоғалуы — бойлық талшықтар ажыратылмайды;
- Кальцинаттар — созылмалы процесте гиперэхогенді қосындылар;
- Энтезис сүйек өзгерістері — бекітілу орнындағы кортикальды дұрыс еместік.
Бұл синдромдағы gluteal tendinopathy МРТ және УДЗ белгілерін бағалау әдебиетте расталған (Kong A, et al. MRI and US of gluteal tendinopathy in greater trochanteric pain syndrome).
Вертел бурситі
Бурсит сұйықтықпен толған созылған қапшық ретінде визуализацияланады. Атласта тікелей мысал көрсетілген: «Longitudinal US shows a distended subgluteus medius bursa deep to a normal gluteus medius tendon [and] the greater trochanter» (Griffith JF) — яғни интактты сіңірдің астындағы созылған субглютеаль қапшық. Мұндай табылыс тендинопатиясыз бурситті көрсетеді.
Допплерографияның рөлі
ЦДК қапшықтың белсенді қабынуын растауға көмектеседі: жедел бурситте пери-бурсальды гиперемия байқалады — «significant hyperemia of the peribursal soft tissues, consistent with acute inflammation» (Griffith JF). Айқын қабынуда «severe peripheral hyperemia» сипатталады, кейіннен аспирация кезінде мазмұнның сипаты расталады.
Салыстырмалы кесте
| Белгі | Глютеаль бұлшықеттерінің тендинопатиясы | Вертел бурситі |
|---|---|---|
| Негізгі субстрат | Сіңір (қалыңдау, гипоэхогенділік, фибриллярлық жоғалуы) | Сұйықтықпен толған созылған қапшық |
| Сіңірдің жағдайы | Патологиялық өзгерген | Қалыпты болуы мүмкін (distended bursa deep to a normal tendon) |
| ЦДК | [нақтылау] | Жедел қабынуда пери-бурсальды гиперемия |
Сканерлеудің техникалық нюансы
Сіңірлерді бағалауда анизотропия артефактін болдырмау маңызды: сәуленің перпендикуляр емес түсуінде талшықты құрылым жалған гипоэхогенді болып көрінеді, тендинопатияны имитациялайды. Жою үшін — датчикті еңкейту (heel-toe manoeuvre, 5–15°); егер «табылыс» еңкейткенде жоғалса, бұл артефакт, патология емес.
Жиі қойылатын сұрақтар
Үлкен вертел синдромында бурситті тендинопатиядан қалай ажыратуға болады?
Бурситте сұйықтықпен толған созылған қапшық визуализацияланады, жиі қалыпты сіңір фонында; тендинопатияда сіңірдің өзі өзгерген (қалыңдау, гипоэхогенділік, фибриллярлық суреттің жоғалуы).
Вертел бурситінде ЦДК не береді?
Жедел қабынуда пери-бурсальды жұмсақ тіндердің гиперемиясы анықталады, ол жедел қабынуға сәйкес келеді; айқын процесте — ауыр перифериялық гиперемия.
Бурситте сіңір қалыпты болуы мүмкін бе?
Иә. Атласта орта глютеаль бұлшықетінің қалыпты сіңірінен терең орналасқан созылған субглютеаль қапшық мысалы сипатталған.
Тендинопатияны анизотропия артефактімен қалай шатастырмауға болады?
Датчикті 5–15° еңкейту (heel-toe manoeuvre): сәуленің перпендикуляр түсуінде жалған гипоэхогенділік жоғалады — демек, бұл артефакт, патология емес.
Бұл синдромда УДЗ хирургия және гистологиямен салыстырыла ма?
Иә, әдебиетте УДЗ деректерінің хирургиялық және гистологиялық табылыстармен корреляциясы бағаланған (Fearon AM, et al.).