Тізе буынын ультрадыбыстық зерттеу: сканерлеу протоколы, проекциялар және нормалар
Сканерлеу протоколының құрылымы
Тізе буынын кешенді ультрадыбыстық зерттеу бірнеше анатомиялық топтарды қамтиды. Fundamentals of Musculoskeletal Ultrasound (Jacobson, 2026) деректеріне сәйкес, стандартты протокол келесі құрылымдарды бағалауды қамтиды:
- Экстензорлық аппарат: төртбасты бұлшықет сіңірі, тізе қақпақшасы, тізе қақпақшасының өздік байламы (patellar tendon).
- Медиальды және латеральды коллатеральды байламдар.
- Илиотибиалды тракт (iliotibial tract), санның екібасты бұлшықет сіңірі (biceps femoris), тізе асты бұлшықет сіңірі (popliteus tendon), жалпы фибулярлы нерв (common peroneal nerve).
- Тізе асты аймағы — тізе асты (Бейкер) кистасын шығару.
- Менискілерді шектеулі бағалау.
- Буындық эффузияны, синовиалды гипертрофияны және буын ішіндегі денелерді бағалау.
Гиалинді шеміршекті бағалау үшін проекциялар
Дистальды феморальды шеміршек қалыңдығын өлшеу үшін трансверзальды инфрапателлярлық проекция (transverse infrapatellar view) сипатталған — феморальды сүйек шеміршек қалыңдығын сандық бағалау әдісі (Lee SW et al., J Ultrasound Med, 2020). Гиалинді шеміршек қалыңдығының нақты референстік мәндері дереккөз фрагменттерінде келтірілмеген [нақтылау қажет].
Байламдық аппаратты сүйек бағдарлары арқылы бағалау
Тізенің медиальды және латеральды сіңірлері мен байламдарын анықтау үшін сүйек бағдарларын пайдалану ұсынылады, бұл құрылымдарды локализациялаудың қарапайым әдісі ретінде (De Maeseneer M et al., AJR Am J Roentgenol, 2002). Проксимальды латеральды коллатеральды байламның ультрадыбыстық және МРТ визуализациясының ерекшеліктері (Falkowski AL et al., J Ultrasound Med, 2022) және санның екібасты бұлшықетінің дистальды сіңірінің бифуркациясындағы ықтимал қателіктер жеке сипатталған (Smith J et al., J Ultrasound Med, 2011).
Буындық эффузия және заворот
Эффузияны бағалау стандартты протоколға кіреді. Дереккөзден алынған қорытынды мысалында «синовиалды гипертрофиясыз және буын ішіндегі денелерсіз орташа буындық эффузия (moderate-sized joint effusion)» формулировкасы көрсетілген. Эффузия көлемінің немесе заворот қалыңдығының сандық шектері фрагменттерде көрсетілмеген [нақтылау қажет].
Кристалды артропатиялар кезіндегі гиалинді шеміршек
Гиалинді шеміршекті ультрадыбыстық бағалау подагра және кальций пирофосфатының тұндыру ауруы кезінде маңызды (Filippucci E et al., Osteoarthritis Cartilage, 2009). Шеміршек бетінде натрий моноурат кристалдарының тұндыру белгісі және тұрақты нормоурикемияға жеткенде оның жоғалуы сипатталған (Thiele RG, Schlesinger N, Rheumatol Int, 2010).
Жиі қойылатын сұрақтар
Тізе УЗИ стандартты протоколына қандай құрылымдар кіреді?
Экстензорлық аппарат (төртбасты бұлшықет сіңірі, тізе қақпақшасы, өздік байлам), коллатеральды байламдар, илиотибиалды тракт, санның екібасты бұлшықеті, тізе асты сіңірі, жалпы фибулярлы нерв, тізе асты аймағы (Бейкер кистасы), менискілер және буындық эффузия.
Феморальды шеміршек қалыңдығын өлшеу үшін қандай проекция қолданылады?
Трансверзальды инфрапателлярлық проекция (transverse infrapatellar view) — дистальды феморальды шеміршек қалыңдығын өлшеу әдісі (Lee SW et al., J Ultrasound Med, 2020).
Дереккөз қандай гиалинді шеміршек қалыңдығының нормаларын келтіреді?
Гиалинді шеміршек қалыңдығының нақты референстік сандық мәндері дереккөз фрагменттерінде келтірілмеген [нақтылау қажет].
Сканерлеу кезінде тізе байламдарын қалай оңай анықтауға болады?
Медиальды және латеральды сіңірлер мен байламдарды анықтаудың қарапайым әдісі ретінде сүйек бағдарларын пайдалану ұсынылады (De Maeseneer M et al., AJR, 2002).
Буындық эффузияны зерттеу кезінде не бағаланады?
Эффузияның болуы және көлемі, синовиалды гипертрофия және буын ішіндегі денелер; қорытындыда эффузия мөлшері көрсетіледі (мысалы, орташа). Сандық шектер фрагменттерде келтірілмеген [нақтылау қажет].