Балалардағы жедел ұма синдромы: ұрық безінің бұралуы, гидатиданың бұралуы және эпидидимиттің УДЗ-дифференциациясы
Жедел ұма синдромы хирургиялық патологияны, ең алдымен ұрық безінің бұралуын болдырмау үшін шұғыл УДЗ-бағалауды талап етеді. Дифференциацияның негізгі құралы ретінде сұр шкалалы сканерлеу қан ағымын (түсті/энергетикалық допплер) бағалаумен бірге қолданылады.
Эпидидимит және орхит
Дереккөздерге сәйкес, эпидидимит/орхит — жасөспірім ұлдар мен ересек еркектердегі ұмадағы жедел ауырсынудың ең жиі себебі. Алғашқыда ұрық безінің қосымшасы зақымдалады, бұл кезде 20–40% жағдайда инфекцияның жанасу арқылы таралуы нәтижесінде екінші орхит дамиды. Эхографиялық түрде нақты емес ошақты немесе диффузды гетерогенділік, шынайы көлемді түзіліссіз диффузды үлкейген гетерогенді ұрық безі анықталады. Салыстырмалы түрде жоғары допплерлік қан ағымы тән белгі болып табылады.
Бөлек, бастапқы паротиттік (мумпс-)орхит ерекшеленеді: бір немесе екі жақты үлкейген гетерогенді гиперемияланған ұрық безі, бұл кезде қосымша жиі сақталады.
Ұрық безінің бұралуы және допплердің рөлі
Допплерография кезінде ұрық безінің перфузиясын бағалау — дифференциалды диагностиканың орталық элементі. Дереккөздерде «torsion-detorsion» (бұралу-ажырау) феномені қабыну гиперемиясының сирек имитаторы ретінде көрсетілген. Бұралуға арналған нақты допплерлік критерийлер мен перфузияның шекті мәндері берілген үзінділерде көрсетілмеген [нақтылау қажет].
Гидатиданың бұралуы
Гидатиданың (ұрық безінің/қосымшасының аппендиксі) бұралуының дифференциалды УДЗ- және допплерлік критерийлері берілген үзінділерде сипатталмаған [нақтылау қажет].
Қосымша модальдіктер
Ұманың мультипараметрлік УДЗ аясында қан ағымына сезімталдығы жоғары әдістер (ультрасезімтал допплер) және контрастты күшейту (CEUS) ішкі ұрық безінің перфузиясын бағалау үшін зерттеледі. Балалардағы жедел ұма кезінде осы әдістерді қолданудың клиникалық шектері мен алгоритмдері берілген үзінділерде нақты көрсетілмеген [нақтылау қажет].
Жиі қойылатын сұрақтар
Жасөспірімдердегі ұмадағы жедел ауырсынудың ең жиі себебі қандай?
Эпидидимит/орхит — жасөспірімдер мен ересек еркектердегі ұмадағы жедел ауырсынудың ең жиі себебі (ExpertDDx: Abdomen and Pelvis, 2023).
Эпидидимит кезінде допплерлік қан ағымы қалай өзгереді?
Салыстырмалы түрде жоғары допплерлік қан ағымы байқалады; бұл кезде шынайы көлемді түзіліс жоқ — нақты емес ошақты немесе диффузды гетерогенділік/ұрық безінің үлкеюі анықталады.
Эпидидимит қаншалықты жиі орхитпен асқынады?
Алғашқыда ұрық безінің қосымшасы зақымдалады; инфекцияның жанасу арқылы таралуы нәтижесінде екінші орхит 20–40% жағдайда дамиды.
Бұралу имитаторы ретінде нені ескеру керек?
«Бұралу-ажырау» (torsion-detorsion) феномені эпидидимит/орхит кезінде жоғары қан ағымының сирек имитаторы ретінде көрсетілген.
Паротиттік орхит УДЗ-де қалай көрінеді?
Бір немесе екі жақты үлкейген гетерогенді гиперемияланған ұрық безі, жиі қосымшаның сақталуымен.