Интима-медиа кешені (ИМК): өлшеу техникасы, нормалары және бляшкадан айырмашылығы
Ультрадыбыстың көрсететіндері: қос сызық феномені
Гистологиялық тұрғыдан артерия қабырғасы үш қабаттан тұрады: интима, медиа және адвентиция. Ультрадыбыс қабаттардың өзін емес, олардың шекараларын визуализациялайды — бұл қос сызық феномені деп аталады. Өлшенетін интима-медиа кешені (ИМК) интима мен медиадан құралады.
Өлшеу техникасы
Дұрыс өлшеу келесі ережелер бойынша орындалады:
• ОСА-ның алыс қабырғасы бойынша, шамамен бифуркациядан 1 см проксимальді.
• Бляшкаларсыз тік сегментте.
• Диастоланың соңында (ЭКГ бойынша).
• Тек edge-detection әдісімен: қолмен калипер қолдануға болмайды, себебі ол бір нүктені береді, нашар қайталанғыштыққа ие және нәтижені жүйелі түрде жоғары көрсетеді.
ASE консенсусы (2020) бойынша, бляшканы сипаттауда өлшеу каротид артериясының ТКИМ өлшеуімен бір жазықтықта басталады, бұл ТКИМ >1,5 мм шегінен асатын бляшканы анықтауда келісімділік үшін қажет. Стандарттау үшін өлшеу каротид артериясының кез келген ұзын және қысқа ось сегментінен (bulb, ICA, CCA) жүргізілуі мүмкін, бұл кезде проекция және сегмент протоколда көрсетіледі.
Сапа индексі (QI)
Өлшеуге тек жақсы сапа индексі (QI) болғанда сенуге болады — жүрек циклдары бойынша мәндердің аз таралуы. QI жеткіліксіз болған жағдайда зерттеуді қайта түсіру қажет.
ИМК және бляшка — әртүрлі табылыстар
Бляшка жеке табылыс болып табылады және ИМК-ге кірмейді. Mannheim Consensus (2011) бойынша, бляшка артерияның саңылауына кем дегенде 0,5 мм немесе қоршаған ИМК мәнінен 50 % кіретін немесе медиа-адвентиция шекарасынан интима-саңылау шекарасына дейін өлшенгенде қалыңдығы >1,5 мм болатын фокальды құрылым ретінде анықталады.
| Бляшка критерийі (Mannheim, 2011) | Мәні |
|---|---|
| Саңылауға фокальды кірігу | ≥ 0,5 мм |
| Қоршаған ИМК-ге қатысты | ≥ 50 % |
| Абсолютті қалыңдық | > 1,5 мм |
Шекті нормалар
Норма жас-жыныстық перцентильдер бойынша бағаланады: 75-перцентильден жоғары мән жоғары қауіп ретінде қарастырылады. Орта жастағы адамдар үшін жоғарғы шектің дөрекі клиникалық бағдары — шамамен 0,9 мм, бірақ оған шамамен алынған мән ретінде қарау керек.
Қорытынды формулировкасының мысалы: ОСА-ның алыс қабырғасында екі жақтан IMTmean шамамен 0,93–0,95 мм, IMTmax 1,1 мм дейін, бляшкалар визуализацияланбайды — бұл жас нормасынан жоғары ИМК қалыңдауы, ерте тамырлық ремоделдеу белгісі ретінде қарастырылады; қауіп факторларын түзету және 1–2 жылдан кейін қайта бағалау ұсынылады.
Тамырлық жас
Жас перцентильдерінен ИМК пациентке көрнекі көрсеткіш — тамырлық (артериялық) жас шығарылады. Тамырлық жас және күтілетін ИМК регрессия арқылы есептеледі.
Балалардағы ерекшеліктер
Балаларда қабырға жұқа, және ИМК абсолютті мәндері ересектерге қарағанда айтарлықтай төмен; олар жаспен және дене өлшемдерімен заңды түрде өседі. Сондықтан ересектердің перцентильдері мен ИМК шектері (сондай-ақ ересектерге арналған ИМК авторлық Z-бағасы) балаларға қолданылмайды.
Жиі қойылатын сұрақтар
ИМК қай жерде және қашан өлшенеді?
ОСА-ның алыс қабырғасы бойынша, шамамен бифуркациядан 1 см проксимальді, бляшкаларсыз тік сегментте, ЭКГ бойынша диастоланың соңында.
Неге қолмен калипермен өлшеуге болмайды?
Қолмен өлшеу бір нүктені береді, нашар қайталанғыштыққа ие және нәтижені жүйелі түрде жоғары көрсетеді. Тек автоматты edge-detection қолданылады.
Қандай шектен бастап табылыс бляшка болып саналады, ИМК емес?
Mannheim Consensus (2011) бойынша: фокальды кірігу ≥0,5 мм, немесе қоршаған ИМК-ден ≥50 %, немесе қалыңдық >1,5 мм. Бляшка ИМК-ге кірмейді.
ИМК-нің жоғарғы шегі қандай?
Норма — жас-жыныстық перцентильдер бойынша (>75-перцентиль = жоғары қауіп). Орта жастағы адамдар үшін дөрекі клиникалық бағдар — шамамен 0,9 мм, бірақ шамамен алынған.
Ересектердің ИМК шектерін балаларға қолдануға бола ма?
Жоқ. Балаларда қабырға жұқа, мәндері төмен және жаспен өседі; ересектердің перцентильдері, шектері және ИМК Z-бағасы балаларға қолданылмайды.